Родная вёска. Родная газета. Родная мова
Тры кіты, за якія імкнуся трымацца ў жыцці, — і яны ўсяляюць надзею ў заўтрашні дзень. Родны куточак блізкі і дарагі сэрцу. З раёнкай звязала свой працоўны шлях. Роднае слова — спадарожнік у жыцці.
У далёкім 1965…
Перада мною — падшыўка газет Карэліцкай раённай газеты «Полымя» за 1965 год. Яна адна са старэйшых, якая захавалася ў нашым архіве. У ёй пашанцавала сустрэць артыкулы, у якіх аповеды і пра маю родную вёску Вялікая Слабада. У нумары 5 за 15 красавіка ў артыкуле «Дачка і маці» чытаю пра даярак калгаса імя Дзімітрава — Марыю Чарняўскую і яе маці Еву Іванаўну. Старэйшая ў працы абагнала не толькі сваю дачку, але і ўсіх іншых даярак. «Яна заняла першае месца па надою малака ва ўсім калгасе. Ад кожнай каровы Ева Іванаўна надаіла ў сакавіку па 204,5 кілаграма, у цэлым за першы квартал па 424 кілаграмы малака на карову», — паведамляецца ў заметцы.
«У маладым калектыве» — ужо другі артыкул, змешчаны ў нумары 23 ад 27 мая 1965 года. У ім аб тым, што ў вёсцы Вялікая Слабада адкрыта новае аддзяленне сувязі. Начальнікам яго назначана Неаніла Аляксандраўна Карп. У вёсках Вялікая Слабада, Тарасавічы і Вялетава, якія яна абслугоўвае, людзі атрымоўваюць 504 экзэмпляры газет і часопісаў. Гэта больш чым па два экзэмпляры на кожны двор. Адной толькі раённай газеты распаўсюджваецца тут каля 120 экзэмпляраў. Старанна працуюць у новым аддзяленні і калгасныя паштальёны — Уладзімір Кныш і Аляксандра Брылевіч.
Прыцягнуў увагу і артыкул старшыні калгаса імя Дзімітрава Яўгеніі Кіслухінай пад назвай «Механізатары выйшлі ў поле» (№53, 05.08.1965 г.). У ім гаворка — пра льнаводчую культуру: «Лён займае ў нас 111 гектараў. Паглядзіш на яго палеткі — і сэрца радуецца. На ўсёй плошчы лён вырас высокі, густы. Зараз мы прыступілі да цераблення». Далей паведамляецца аб тым, што першымі вывелі свае агрэгаты на льняныя палеткі Мікалай Лабоцкі і Леанід Мароз, а ўслед за льноцерабілкай ідуць калгасніцы, якія вяжуць і ставяць лён у кучкі. Работа ідзе хутка і якасна.
«Аднавяскоўцы» — любімы праект
У 2012-2014 гадах у Карэліцкай раённай газеце «Полымя» выходзіў праект «Аднавяскоўцы» пад назвай: «Зямля мая, ты, як маці, калыска гадоў маіх». Як аўтар, сумесна з фотакарэспандэнтам Леанідам Лейкам аб’ехалі больш трыццаці вёсак раёна. Старанні былі недарэмнымі: у наведаных населеных пунктах раёна сустракаліся з прадстаўнікамі розных прафесій.
Мы наведалі і маю родную вёску Вялікая Слабада Турэцкага сельсавета, а 25 чэрвеня 2014 года ўбачыў свет выпуск творчага праекта пра маю маленькую радзіму. Героямі замалёвак сталі мае землякі: механізатар Міхаіл Іванавіч Чачотка, які ўзнагароджаны ордэнамі Леніна і Кастрычніцкай рэвалюцыі, медалём «За працоўную адзнаку», мясцовы мастак Міхаіл Сцяпанавіч Чачотка, загадчыца Вялікаслабодскага фельчарска-акушэрскага пункта Зінаіда Рыгораўна Сілко, вязень канцлагера Аляксандра Піліпаўна Карп, сёстры-кветкаводы Галіна Сяргееўна Рало і Тамара Сяргееўна Сілко, механізатары Мікалай Мікалаевіч Грэмяка і Вадзім Мікалаевіч Ракач, даярка Ганна Міхайлаўна Дасько, упраўляючы вытворчага ўчастка № 2 СВК імя Чарняхоўскага Мікалай Мікалаевіч Ракач, сям’я Ніны Мікалаеўны і Анатолія Іванавіча Кныш, якія пражылі разам больш шасцідзесяці гадоў. Сёння многіх ужо няма побач з намі, але іх светлыя вобразы назаўсёды засталіся ў памяці.
Хочацца нагадаць словы-эпіграф Якуба Коласа да творчага праекта «Аднавяскоўцы»: «Зямля не зменіць і не здрадзіць, Зямля паможа і дарадзіць, Зямля дасць волі, дасць і сілы, Зямля паслужыць да магілы, Зямля дзяцей тваіх не кіне, Зямля — аснова ўсёй Айчыне». Пры сустрэчы мае землякі выказвалі словы любові да любага куточка і роднай зямлі, на якой працавалі самааддана, і адкуль чэрпалі сілы, каб жыць і рухацца наперад.
У Год добраўпарадкавання
2025 быў аб’яўлены Годам добраўпарадкавання. З гэтай нагоды ў газеце «Полымя» працавала аналагічная рубрыка. У нумары 50 ад 25 чэрвеня 2025 года змешчаны артыкул «Ёсць узаемадзеянне і адзінства — будзе вынік». Наведваючы населеныя пункты Турэцкага сельсавета, журналіст завітала ў вёску Вялікая Слабада. І не выпадкова: тут выкананы вялікі аб’ём работ па добраўпарадкаванні. Расказала пра сустрэчу з мясцовай жыхаркай Аленай Бусько. Каля дома — парадак і цікавы дызайнерскі падыход у афармленні ўчастка. Тут знайшлося месца і для дзіцячай пляцоўкі, і для адпачынку дарослых, а перад вокнамі — мноства розных кветак.
Алена Бусько не адзіная, хто любіць гэтую прыгажосць. А гэта Таццяна і Тамара Крэнь, Галіна Рала, Таццяна Кныш — таксама адмысловыя гаспадыні.
Алена нарадзілася і вырасла ў Вялікай Слабадзе. Тут стварыла сям’ю. Мясцовая гаспадарка выдзеліла маладой сям’і дом. За парадкам на прысядзібным участку сочаць усе: муж Валерый, сыны Дзяніс і Андрэй. «Любоў да кветак перадавалася з пакалення ў пакалене, і спадзяюся, што яе змагу перадаць і ўнукам», — пераканана гаспадыня.
Такія мае землякі, шчырыя і адкрытыя, руплівыя і працавітыя. Яны заўсёды любілі працаваць на зямлі і цанілі сваё роднае слова. А колькі прымавак і прыказак яны ведалі! Вось толькі некаторыя з іх пра працу, якія захавала мая памяць: «Хто працуе, той і мае», «Праца чалавека трымае і ўзбагачае», «З рамяством дружыць — у жыцці не тужыць», «Сон на заўтра адкладзі, а работу сёння зрабі», «Чалавек без працы, што птушка без крылаў»… Мяркую, што да гэтых слоў трэба прыслухацца.
Галіна СМАЛЯНКА
