Марыя Беленава: «Любіце свой родны край — самае дарагое, што ў нас ёсць»
Чалавек-легенда — гэта пра Марыю Уладзіміраўну Беленаву з райцэнтра. Ураджэнка Карэліччыны, настаўнік, гісторык, грамадскі дзеяч. Служыла і прадаўжае служыць роднаму краю і яго жыхарам. Імкнецца, каб землякі ведалі гісторыю роднага краю. З нагоды 85-годдзя Карэліцкага раёна журналіст пацікавілася, як адбывалася яго станаўленне, пра людзей, якія шчыра працавалі, і аб пажаданнях землякам.
— Марыя Уладзіміраўна, што значыць для Вас маленькая радзіма?
— Мая радзіма — вёска Далматаўшчына Карэліцкага раёна. Але ўсе мае дзіцячыя і юнацкія гады прайшлі ў г.п. Мір. Тут адбылося маё станаўленне як асобы. У той час у пасёлку былі дзве школы: беларуская і руская. Бацька-расіянін вырашыў аддаць мяне ў рускую. У юнацтве марыла стаць геолагам, але дзякуючы маім любімым і Заслужаным настаўнікам БССР Анатолію Канстанцінавічу Цобкала і Канстанціну Іванавічу Слабуха, палюбіла гісторыю і паступіла ў Гродзенскі дзяржаўны інстытут імя Янкі Купалы на гістарычны факультэт.
— Вы з’яўляецеся сведкай падзей таго часу. Скажыце, чым жыла сістэма адукацыі ў першыя гады Вашай працы?
— Пасля заканчэння інстытута я працавала ў Востухаўскай сярэдняй школе настаўнікам гісторыі. У школе было пяць маладых педагогаў. Я жыла на кватэры ў роднай сястры Героя Сацыялістычнай Працы Надзеі Сцяпанаўны Трускоўскай, і з гаспадыняй дома мы добра ладзілі. З першых дзён працы актыўна ўключылася ў грамадскую дзейнасць, разам з вучнямі прымала ўдзел у спартыўных і культурна-масавых мерапрыемствах, турзлётах. Адразу была назначана класным кіраўніком у 11 класе — розніца ва ўзросце з вучнямі была чатыры-пяць гадоў. Гэта збліжала нас, і мы заўсёды знаходзілі паразуменне паміж сабою. Таксама пасябравала з мясцовай моладдзю — разам праводзілі вольны час.
— У якія грамадскія арганізацыі аб’ядноўваліся дзяўчаты і юнакі?
— У той час актыўна дзейнічалі акцябрацкія, піянерскія, камсамольскія, партыйныя арганізацыі. Стаць піянерам ці камсамольцам было вялікім гонарам. У іх рады прымалі самых дастойных: трэба было добра вучыцца, мець прыкладныя паводзіны, быць актыўным у школьным жыцці. Усе стараліся, і калі ў каго не атрымлівалася, вельмі перажывалі. Я да сённяшняга дня захоўваю акцябрацкую зорачку з партрэтам У. І. Леніна, камсамольскія білет і значок, а піянерскі гальштук падарыла раённаму краязнаўчаму музею. Ганаруся тым, што пяцьдзясят гадоў знаходжуся ў радах Камуністычнай партыі, а трынаццаць з іх узначальваю Карэліцкую раённую арганізацыю КПБ.
— Карэліцкі раён — сельскагаспадарчы. На працягу тых далёкіх гадоў шмат увагі ўдзялялася развіццю сельскай гаспадаркі. Не памылюся, калі скажу, што раён «грымеў» на ўсю рэспубліку.
— Перадавой гаспадаркай быў калгас «Ленінскі шлях», які доўгі час узначальваў Іван Міхайлавіч Паўловіч (першы калгас-мільянер). Ён праводзіў вялікую работу па замацаванні кадраў на вёсцы. А таксама калгас «Перамога» (затым імя Жалезняковіча, зараз СВК «Жухавічы»), якім у тыя гады кіраваў Аляксандр Аляксандравіч Багушэвіч. Яго працаўнікі паказвалі поспехі ў працы: Кандрацьева (Ліннік) Зінаіда з ХVІІІ з’езда камсамола прывезла Пераходны Чырвоны Сцяг і імянны трактар. Славілася і жухавіцкая валейбольная каманда. Шмат перамог і ўзнагарод было на рахунку племзавода «Карэлічы» (А. К. Віткоўскі). Вялікі ўклад у развіццё сельскай гаспадаркі раёна ўнеслі калгасы: імя Царука (В. В. Бар’яш), імя Калініна (А. А. Зантовіч), «Маяк» (С. В. Лычкоўскі), імя Чарняхоўскага (У. М. Сатыга), саўгас «Варонча» (А. М. Сенька), імя Гастэлы (А. М. Сакалоў), «Сцяг Леніна (В. Я. Тур) і іншыя.
— Як адзначаліся дзяржаўныя святы на Карэліччыне?
— Яны вызначаліся вялікай масавасцю і актыўнасцю. На дэманстрацыі выходзіла шмат людзей. Адна калона ішла па вуліцы 17 Верасня, другая — па вуліцы Савецкай, і сустракаліся на галоўнай плошчы райцэнтра. Тут праводзіўся мітынг. Гулянні прадаўжаліся ў гарадскім парку, дзе ўдзельнікі адпачывалі з родзічамі, калегамі, сябрамі.
— Успомніце пра свяціл медыцыны, якія стаялі на варце здароўя людзей.
— З асаблівай цеплынёй і пяшчотай хачу назваць медработнікаў, якія з пачуццём вялікай адказназнасці выконвалі свае прафесійныя абавязкі: Васілія Канстанцінавіча і Мікалая Васільевіча Шутоў, Ганну Аляксандраўну і Валерыя Аляксандравіча Жарскіх, Часлава Станіслававіча і Аліну Іванаўну Готта, Кацярыну Ціханаўну і Міхаіла Сяргеевіча Ушкевічаў, Ларысу Мікалаеўну Малінковіч, і гэты залаты спіс можна прадаўжаць далей.
— Сапраўды, чалавек — працаўнік і творца, не выключэнне складаюць карэліччане. У іншых галінах таксама было нямала адданых справе працаўнікоў.
— Вядома, усіх не пералічыць. Хачу ўспомніць пра ўпраўляючую Ашчадным банкам г.п. Карэлічы Вольгу Андрэеўну Жураўскую, загадчыцу дзіцячага сада райцэнтра Праскоўю Іванаўну Окуневу, дырэктара Карэліцкай сярэдняй школы Аляксандра Міхайлавіча Зайца, мясцовых паэтаў Івана Аляксандравіча Жука і Івана Іванавіча Вярбіцкага, старшыню раённай ветэранскай арганізацыі Леаніда Іванавіча Васілеўскага, работнікаў культуры Мікалая Іванавіча Дулуба і Васілія Уладзіміравіча Чартко і іншых.
— З кожным годам Карэлічы ўсё больш прыгажэюць і добраўпарадкуюцца. Якімі яны былі ў тыя далёкія гады?
— У 60-х гадах ХХ стагоддзя праз усю плошчу, ад рэдакцыі да музычнай школы, стаялі гандлёвыя рады. На месцы Дома Саветаў была «Чайная», у ёй гатавалі гарбату, абеды, падвячоркі, гарачыя і халодныя закускі. Ад «Чайнай» да вуліцы Паркавай — жылыя дамы. На месцы кінатэатра стаяла саўгасная кантора. Будоўля шматпавярховак па вуліцы Гагарына пачалася ў 80-х гадах. Насупраць возера Быкава быў млын. На месцы Беларусбанка размяшчаліся райспажыўтаварыства і нарыхтоўчая кантора. На плошчы знаходзіліся аптэка, прадпрыемства па выпуску цукерак.
— Марыя Уладзіміраўна, Вашы пажаданні землякам, якія годна жывуць, шчыра працуюць, выхоўваюць дзяцей.
— Любіце свой родны край — самае дарагое, што ў нас ёсць. Паважайце бацькоў — яны далі нам жыццё і ўвесь час клапоцяцца пра сваіх дзяцей. Цаніце сяброўства — сябар ніколі не падвядзе і не пакіне ў бядзе. Будзьце добразычлівымі і цеплыню сваіх сэрцаў, дабро, усмешкі дарыце людзям, і тады свет стане дабрэйшым і прыгажэйшым. Галіна СМАЛЯНКА
Фота Іны ЛЕЙКІ і з архіва УК «Карэліцкі раённы краязнаўчы музей»
