Тэма Хлеба з’яўляецца важнай. Без Яго Вялікасці не ўяўляем свайго жыцця. Асаблівыя трапяткія пачуцці праяўляем у гэтыя дні, калі на палях ідзе жніво. Пра хлеб хочацца гаварыць і пісаць — святыня заслугоўвае самых добрых слоў.
КОШЫК З КАЛАСКАМІ
Успаміны пра дзіцячыя і юнацкія гады самыя незабыўныя і хвалюючыя. Іншы раз некаторыя моманты нагадваюцца да драбніц. Вось і жытнёвае поле — яно паўстае перад вачамі ва ўсёй красе. Каласіцца збажына, у ёй радуюць васількі. Па полі плывуць сапраўдныя волаты. Камбайны праходзяць круг за кругам і знікаюць удалечыні.
Мы пачынаем збіраць каласкі ў кошыкі і стараемся не прапусціць ніводнага на збожжавым палетку. Так спасцігаюцца першыя ўрокі працавітасці.
Затым будуць і другія, і трэція… Вясковыя дзеці працавалі на летніх канікулах на збожжатаках. Колькі было станоўчых эмоцый! Возьмеш зярняткі ў прыгаршчы — і на душы хораша-хораша. Яно і зразумела: дакранаешся да зямнога і непаўторнага.
З вялікай цеплынёй адношуся цяпер, праз пяцьдзясят гадоў, да юнакоў і дзяўчат, якія прыходзяць працаваць у складзе студэнцкіх атрадаў на збожжатакі раёна. Гэтую працу не назаву лёгкай, але ўнесці свой уклад у агульны каравай — вельмі высакародна.
НАМ ЗАСТАЛАСЯ СПАДЧЫНА
Хто з нас не любіць народных прымавак і прыказак? Асабліва, калі выслоўі датычаць Яго Вялікасці Хлеба. Вось яны: «Адзін хлеб не прыядаецца», «Хлеб — усяму галава», «Будзе хлеб — будзе і песня!», «Без хлеба няма абеда», «Хлеб — у доме гаспадар», «Дзе хлеб, там і рай» і іншыя. У іх знаходзіш шмат карыснага. Вось яшчэ адзін павучальны народны выраз: «Хочаш есці калачы, дык не сядзі на пячы».
Да гэтай тэмы звярталіся і беларускія паэты. «Раднейшага няма нічога ў свеце, як хлеб і музыка, як музыка і хлеб», — пісаў Ніл Гілевіч. А Пімен Панчанка называе хлебнымі словамі скарынку, скібу, лусту, акраец, каравай.
У паэтаў знаходзім адказ і на пытанне: «Хто мае дачыненне да стварэння хлеба?» Аказваецца, існуе шмат выканаўцаў: хлебароб і аграном, сонца, дождж і вецер, а таксама — хлебапёк і прадавец.
У ХЛЕБАРОБАЎ — МОЦ І СІЛА
Сапраўды, глянеш на хлебаробаў — і сэрца замірае ад іх погляду. Іх веліч — у моцы, сіле, харастве душы. Добры погляд і напрацаваныя рукі. Простыя, шчырыя, сціплыя, яны моцна ўлюбёны ў сваю справу, якой служаць усё свядомае жыццё. Не лічацца з асабістым часам, галоўнае, каб справа спорылася ў іх руках.
Адказны зараз час — ідзе ўборка ўраджаю, і трэба своечасова ўбраць усё да зярняці. Адказнасць ляжыць на плячах многіх: ад кіраўніка гаспадаркі да камбайнера.
А колькі яшчэ прадстаўнікоў розных звенняў заняты ў гэтай важнай справе: аграномы, інжынеры, дыспетчары, вадзіцелі і ўсе, хто у адной звязцы змагаецца за кожны каласок на збожжавым палетку.
І вынікі не прымушаюць доўга чакаць. Вось ужо першыя пераможцы з’яўляюцца на збожжавым небасхіле. Карэліцкія хлебаробы ўмеюць працаваць шчыра і рупліва — і землякі радуюцца іх высокім вынікам у працы. Будзе хлеб на стале і мірнае неба — і будзе шчасце ў хаце. Толькі трэба да гэтага імкнуцца. З дня ў дзень, з месяца ў месяц, з года ў год…
ДА ХЛЕБА — БЕРАЖЛІВА
Сёння на паліцах магазінаў вочы разбягаюцца ад вялікага асартыменту хлебабулачных вырабаў. Хлеб тут самых розных гатункаў і вагі. На любы густ і любы кошт. Прадстаўнікам маладога пакалення нават не зразумець таго, што можа быць інакш. Гэта пакаленне ваеннага і пасляваеннага часу ведала цану хлеба і вельмі беражліва да яго адносілася. З вялікай пашанай да кожнага бохана, кавалачка, крошачкі.
Хлеб — святыня, і да яе трэба ставіцца з вялікай павагай. Як і да маці, якая дала жыццё. Як да Радзімы — родны куточак немагчыма нічым замяніць. Яшчэ ў гэты спіс хочацца запісаць Зямлю — яна поіць і корміць. Трэба старацца наводзіць парадак і ўпрыгожваць месца, дзе мы жывём.
Галіна СМАЛЯНКА
